در قسمت هفتم «مدرسه تراز»، مدرسه بهعنوان یک زیستبوم تربیتی معرفی میشود؛ جایی که محیط فیزیکیِ امن، بهداشتی و شاداب همراه با زیرساخت فناورانه و جوّ فرهنگیِ اخلاقی و هویتساز، کیفیت تربیت را در دوره ابتدایی چندبرابر میکند. همچنین با تقویت «مثلث خانه–مدرسه–محله»، مشارکت دانشآموزان در تشکلها، همآوایی تربیتی خانواده و مدرسه و تعامل حرفهای معلمان، مدرسه به کانون تربیتی محله و نقطه اتکای رشد اجتماعی تبدیل میشود.
🎙 قسمت هفتم الگوی مدرسه تراز سند
در این قسمت به ابعاد محیط مدرسه و کنشگران می پردازیم.
جملات کوتاه و قابل کپی برای برنامه عملیاتی (ویژه مدارس ابتدایی)
الف) بعد «محیط تربیت» (ایمنی، شادابی، فناوری، فرهنگ)
شاخص: میزان ایمنی رعایتشده در فضای کالبدی و شادابسازی مدرسه
«بازرسی ایمنی فضای فیزیکی مدرسه (حیاط، کلاسها، راهروها، در و پنجرهها و…) طبق دستورالعملهای ابلاغی انجام و موارد اصلاحی تا تاریخ … رفع و مستندسازی میشود.»
«بهسازی بهداشتی فضای مدرسه (سرویسها، آبخوری، نظافت و…) طبق دستورالعملهای ابلاغی اجرا و گزارش ماهانه ثبت میگردد.»
«طرح شادابسازی محیط مدرسه متناسب با نیازهای عاطفی دانشآموزان ابتدایی اجرا و میزان رضایت/تعلق دانشآموزان پایش میشود.»
شاخص: سطح برخورداری مدرسه از تجهیزات متنوع و مناسب
«تجهیزات و فضاهای یادگیری/ورزشی/فرهنگی موردنیاز دوره ابتدایی تأمین و فهرست داراییها هر نیمسال بهروزرسانی میشود.»
«استفاده دانشآموزان از فضاها و تجهیزات مدرسه (کتابخانه، حیاط، اتاق سلامت، …) برنامهریزی و در تقویم اجرایی مدرسه تثبیت میشود.»
شاخص: توسعه محیط فناورانه (آموزش ترکیبی و دیجیتال)
«زیرساختهای فناورانه لازم برای آموزش ترکیبی/دیجیتال (اینترنت، تجهیزات پایه، محتوای دیجیتال) تأمین و کیفیت آن بهصورت دورهای ارزیابی میشود.»
«برای معلمان ابتدایی برنامه توانمندسازیِ کاربرد فناوری در تدریس اجرا و نتایج در کلاس مشاهده و ثبت میگردد.»
شاخص: جو و فرهنگ مساعد تربیتی (محیط مثبت آموزشی و تربیتی)
«روابط مدرسه بر پایه ارزشهای انسانی، اخلاقی و اسلامی و عدالتمحور تنظیم و در آییننامههای رفتاری مدرسه نهادینه میشود.»
«پاسداشت زبان فارسی، احترام به پرچم و سرود ملی و تقویت هویت ایرانی–اسلامی در مناسبتها و فعالیتهای مدرسه جاریسازی میشود.»
«برنامههای خیرخواهانه/ایثارگرانه و مسئولیتپذیری اجتماعی (کمک به نیازمندان، احترام به محیط زیست، …) با مشارکت دانشآموزان اجرا میشود.»
ب) بعد «اجتماعی و ارتباطی کنشگران اصلی» (دانشآموز، خانواده، معلم، محله)
شاخص: توسعه مشارکت و زمینههای مسئولیتپذیری متربیان
«حداقل …٪ دانشآموزان ابتدایی بر اساس علاقه، در حداقل یک تشکل/فعالیت فرهنگی–اجتماعی مدرسه مشارکت فعال دارند و شواهد مشارکت ثبت میشود.»
«شورای دانشآموزی/سفیران سلامت/گروههای مسئولیتپذیری دانشآموزان فعال و نقشهای مشخص برای هر پایه تعریف میشود.»
شاخص: همآوایی تربیت بین خانواده و مدرسه
«برای ایجاد فهم مشترک تربیتی، جلسات هماندیشی و کارگاههای توانمندسازی اولیا (مهارتهای فرزندپروری/ارتباط مؤثر/همراهی آموزشی) حداقل … نوبت در سال برگزار میشود.»
«اولیا در طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامههای درسی و تربیتی مدرسه مشارکت فعال دارند (از طریق انجمن اولیا و مربیان و سازوکارهای مشارکتی).»
«کانال ارتباطی منظم مدرسه با خانواده (جلسات، پیامرسان/سامانه، گفتوگوی فردی) برقرار و میزان مشارکت اولیا پایش میشود.»
شاخص: تعامل و ارتباط حرفهای معلمان/مربیان با متربیان (الگویی و مربیگری)
«معلمان ابتدایی علاوه بر تدریس، نقش مربیگری و الگویی را در کلاس و مدرسه اجرا میکنند و شواهد آن در بازدیدهای آموزشی ثبت میشود.»
«مدرسه بستر توسعه “فرهنگ مربیگری” را با مشاهده کلاس، بازخورد حرفهای و نشستهای یادگیری معلمان تقویت میکند.»
شاخص: تعامل مدرسه و جامعه محلی (مشارکت دوسویه مدرسه–محله)
«فرصتهای مشارکت جامعه محلی در امور مدرسه (مسجد، کانونهای فرهنگی، خیرین، مراکز خدماتی محله) طراحی و حداقل … همکاری رسمی در سال ثبت میشود.»
«مدرسه در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی محله نقشآفرینی میکند و نتایج و بازخوردها مستندسازی میشود.»
(برای سنجش پیامدها) شاخصهای مکمل
«میزان رضایت و اعتماد والدین به مدرسه هر نیمسال سنجیده و برنامه بهبود بر اساس نتایج اجرا میشود.»
